Stopnie formalne cz. 19

Autor: | Opublikowane w Nauka Brak komentarzy | Tagi:

Nauka nie postępuje na tym trzecim stopniu dalej co do rozciągłości, lecz robi przystanek, aby się obejrzeć w nowym nabytku. Najlepszym zaś środkiem zgłębienia jest porównanie zdobytej co dopiero wiedzy z tym, co uczniowie już znają z poprzedniej nauki, z osobistych studiów albo z doświadczenia pozaszkolnego. Porównanie jest dwojakie albo przez podobieństwo albo przez przeciwieństwo. Jedno i drugie daje głębsze zrozumienie nowo nabytego materiału.

Jest to czynność dydaktyczna tak naturalna i tak się sama przez się rozumiejąca, że chyba nauczyciel z pod ciemnej gwiazdy tego środka wyjaśnienia nie będzie używał. W rzeczywistości używa go każdy pisarz, każdy mówca, którym chodzi o to, aby myśli ich były dobrze zrozumiane przez czytelników albo słuchaczów. Zresztą każdy myślący uczeń zastosuje go nawet bez pomocy nauczyciela, uprzytamniając sobie wszelkie podobieństwa i różnice w wiedzy. Nie trudno zauważyć, że uczniowie mają pod tym względem bardzo wrażliwe uczucie i znajdują nieraz analogie i sprzeczności, których nauczyciel nie dostrzegł. Często nawet zewnętrzne i przypadkowe, nic nie znaczące, podobieństwa i różnice nie uchodzą ich baczności. Trzeci stopień jest miejscem dla wytaczania tego rodzaju spostrzeżeń i wątpliwości, jest miejscem dla interpelacji. Przy nauce pisania przez porównanie uczy się dziecko rozróżniać znak na b od znaku na d, w nauce ortografii uczy się rozróżniać wyrazy lud od lód, przez porównanie ilustruje się naukę geografii, zestawiając zjawiska geograficzne z najbliższego otoczenia z przedmiotem nauki, naukę historii objaśnia się dzisiejszymi, ogólnie znanymi stosunkami, nauka matematyki i przyrody daje ciągle sposobność do porównawczych wycieczek, właściwości jednego języka zestawia się z właściwościami drugiego itp.