Pytania rozwijające

Autor: | Opublikowane w Nauka Brak komentarzy | Tagi:

Pytania rozwijające są niejako odwróceniem pytań rozkładających i dlatego do nich bardzo zbliżone. Przebiegają one drogę pytań rozkładających we wstecznym kierunku. Pytania rozkładające zwykle mają się do rozwijających jak synteza do analizy. Przez pytania rozwijające zyskuje się nowe pojęcia i sądy, szczegółowe zjawiska ściąga się w ogólne prawa, z danych przesłanek tworzy się nowe wnioski. Pytania rozwijające działają szeregiem, który stanowi organiczną całość. Ażeby ten szereg był silny i przekonywujący, nie wolno opuścić żadnego ogniwa. Między pytaniami musi zachodzić logiczny związek, nieraz nauczyciel formę odpowiedzi musi przewidzieć, bo od tej formy zależne jest dalsze pytanie, które badanie posuwa o jeden krok dalej. Droga pytań rozwijających jest jasno wytknięta, wszelkie epizodyczne pytania psują związek i muszą być usunięte. Nauczyciel znajduje w umysłach uczniów wiele rzeczy niejasnych, odczuwanych ale niezrozumianych, istniejących ale ukrytych, tkwiących ale nieświadomych, tkwiących ale fałszywych. Tę całą wiedzę ignorować i uważać za nieistniejącą byłoby może wygodnie, ale nie zgadzałoby się ze stanowiskiem nauczyciela. Nauczyciel jak budowniczy korzysta z już nagromadzonego materiału bez względu na jego jakość, porządkuje, wiąże go i buduje na nim dalej, bo wyobrażenia naukowe łatwiej nawiązać niż stworzyć, nie mówiąc już o tym, że przez taką rozwijającą pracę umysł zyskuje siłę. Przez pytania rozwijające pojęcia niejasne się rozjaśniają, rzeczy tylko odczuwane dochodzą do świadomości, istniejące jako domysł zamieniają się na pewność, fałszywe się prostują, z widzianych empirycznie zjawisk tworzą się pojęcia, przez powiązanie pojęć sądy, przez powiązanie sądów nowe wnioski. Te same rzeczy może nauczyciel roztoczyć przed umysłami młodzieży dogmatycznie za pomocą wykładu, ale skuteczniejsze będzie postępowanie, jeżeli przez pytania rozwijające zawezwie do tej samej pracy uczniów. Jeżeli przez wykład i pytania ostatecznie uczeń i nauczyciel dochodzą do tego samego celu, to różnica jednakże jest ta, że przez wykład nauczyciel uczniowi tę logiczną drogę niejako tylko z daleka pokazał, a przez pytania go po niej przeprowadził.