Pytania informacyjne

Autor: | Opublikowane w Nauka Brak komentarzy | Tagi:

Pytania informacyjne mają swój odrębny cel i nie stoją w żadnym związku z poprzednimi pytaniami. Zanim nauczyciel naukę rozpocznie, albo kontynuuje, powinien właściwie przekonać się o chwilowym stanie wiedzy swych uczniów. Nie może się bowiem w nauce posunąć dalej, jeżeli wiedza poprzednio zyskana nie stała się pewną własnością ich umysłów. Przekonuje się o tym za pomocą pytań informacyjnych. To też bardzo wielu nauczycieli rozpoczyna naukę od tego, że konstatuje stan wiedzy tych, których ma uczyć. Podczas przebiegu nauki osobne pytania informacyjne są zbyteczne, ponieważ o stanie wiedzy informują nauczyciela zwykłe pytania powtarzające. Pytania informacyjne nie wymagają związku, nie wymagają wyczerpania przedmiotu, mogą być nawet ze związku wyrwane i mogą uwzględniać nawet tylko pojedyncze części wiedzy. Ponieważ nauczyciel nie może i nie chce przerobić pytaniami całej wiedzy, dlatego stawia pytania próbne, które go o wiedzy uczniów mają informować.

Chociaż nie ulega wątpliwości, że pytania informacyjne mają swoją rację bytu, to jednakże postępowanie przy nich wymaga wielkiego taktu dydaktycznego, aby nie chybiły celu. Chodzi tu przede wszystkim o czas, w którym wypada je umieścić. Zdarza się bardzo często, że nauczyciel obejmujący generację zaczyna swoją czynność bezpośrednio od pytań informacyjnych, które w najlepszym razie nazywają się eufemistycznie powtórzeniem. W niektórych szkołach panuje stały zwyczaj, że początkowe lekcje w roku szkolnym poświęcone są powtórzeniu materiału poprzedniego roku szkolnego, które się nieraz przeciąga na kilka tygodni. Zdarza się nawet, że zwierzchność szkolna poleca po wakacjach rozpoczynać naukę od powtórzenia. Postępowanie takie zawiera jednakże grube wykroczenie przeciwko psychologii młodzieńczej i… koleżeństwu. Z początkiem roku szkolnego młodzież pragnie nowego materiału, jeżeli nie z innego powodu, to dla prostej ciekawości. Jeżeli więc nauczyciel, zamiast wyzyskać ten naturalny pociąg do nowości zaczyna od informacyjnego powtórzenia, mrozi interes naukowy swoich uczniów. Młodzież sobie powiada: na to pracowaliśmy przez cały ubiegły rok, aby z początkiem nowego roku znowu przeżuwać tę samą wiedzę! A więc w nowym roku szkolnym wypada naukę zawsze rozpoczynać od nowego materiału.

Ale powiedzieliśmy, że pytania informacyjne z początkiem roku są wykroczeniem przeciwko kurtuazji, przeciwko koleżeństwu. Jak to rozumieć ? Łacińskie przysłowie powiada, że, jeżeli dwóch robi to samo, nie jest tym samym. Każdy nowy nauczyciel znajduje braki w generacji, którą obejmuje. Choćby jego poprzednik jak najlepiej i najskuteczniej pracował, odpowiednio do swej indywidualności nie podniósł może niejednego, co jego następca odczuwa jako brak, nie bacząc zrazu na to, że może wiedza uczniów w innym kierunku przechodzi zwykłą miarę. Pytania więc informacyjne zaraz na początku roku szkolnego przechodzą mimo woli w krytykę postępowania poprzednika. Jeżeli nauczyciel, obejmujący generację, po pierwszych próbnych pytaniach zaczyna powtórzenie, oświadcza właściwie tym samym, że uczniowie nic nie umieją i że poprzednik jego niczego ich nie nauczył. Sąd taki okazuje się często przedwczesnym. Ażeby więc nie wywoływać nudy, gdzie powinno panować zainteresowanie i aby nie dawać pozoru krytyki działalności poprzednika, najlepiej pytania informacyjne przeciw naturalnemu porządkowi odłożyć na późniejszy czas. Nastręczy się do nich niejedna sposobność w dalszym przebiegu nauki. Przez to zyskuje się jeszcze tę korzyść, że się przystępuje do nauki bez wszelkiego uprzedzenia, co ułatwia poprawę złym uczniom, a zmusza do pilnowania się uczniów o wyrobionej dobrej opinii. W ogólności z nowym rokiem szkolnym niechaj dla młodzieży nastanie nowa era w ich kształceniu. Nowy nauczyciel niechaj nie opiera swego sądu o nich o końcową ocenę swego poprzednika.