Nauka wywodząca cz. 3

Autor: | Opublikowane w Nauka Brak komentarzy | Tagi:

Zróbmy teraz przegląd zastosowania nauki wywodzącej w obrębie poszczególnych przedmiotów naukowych. Nauka językowa rozpoczyna się przeważnie metodą objaśniającą i przedstawiającą, ale bardzo rychło, czy to w języku ojczystym chcemy wyrobić uświadomienie ortograficzne i gramatyczne, czy to w nauce obcych języków uczymy gramatyki i wyrazów, czy to gramatykę i wiedzę leksykalną wyłuszczamy z lektury, przechodzimy do metody wywodzącej. Na każdym kroku bowiem pobudzamy ucznia do kombinowania. Zastosowanie wzoru deklinacyjnego albo koniugacyjnego, podporządkowanie wyrazów pod pojęcia gramatyczne, zestawianie w lekturze wyrażeń obcego języka z wyrażeniami ojczystego, lub innego już znanego języka, rozpoznawanie części zdania w nauce składni, zestawienie czasowników i przyimków rządzących jednym przypadkiem itp. jest już pracą w obrębie metody wywodzącej. Zestawianie, kombinowanie, porównywanie i zastosowywanie nie da może zawsze wiedzy zupełnie nowej, ale da ją w nowym oświetleniu, a więc tym samem w lepszym zrozumieniu. Na wyższym stopniu nauki językowej przez kombinowanie treści lektury zyskuje się coraz nowsze połączenia myśli, a nawet wzory logicznego myślenia. Metoda wywodząca w lekturze wytwarza świadomość nowych sądów estetycznych i etycznych. W nauce języków możność kombinowania sięga bardzo daleko. Właśnie w tej łatwości swobodnego zastosowywania metody wywodzącej w nauce języków leży ich wielka kształcąca siła.

Właściwym polem działania metody wywodzącej jest przede wszystkim nauka matematyki. Potrzebuje ona bardzo mało danych jako punktu wyjścia, resztę osiąga za pomocą tej metody. Skoro uczeń w tzw. poglądowej nauce geometrycznej pozyska świadomość najprostszych form przestrzeni, dalszy rozwój nauki polega na kombinacjach myślowych. Tak samo w arytmetyce. Skoro uczeń zrozumie znaczenie jedności oddzielnych, wszelkie dalsze działanie, polegające na różnych kombinacjach i stosunkach, opiera się na nauce wywodzącej. Przez ciągłe kombinowanie zyskuje uczeń w nauce matematyki szkołę logiki, i to bardzo ważną, bo nie tylko poznaje prawa logiki, ale uczy się także ich zastosowywania. To ciągłe stosowanie metody wywodzącej robi z matematyki umiejętność formalną, która uzupełnia w wykształceniu działalność nauki języków. Formalne oddziaływanie matematyki rozumiano już bardzo dobrze w starożytności. Stąd wielkie jej poszanowanie u Platona i Kwintyliana.